Met de poten in de klei: werken aan digitale autonomie

Ik heb me voorgenomen om een eerlijk verhaal te vertellen over de implementatie van onze alternatieve samenwerkingsomgeving. Want ja, we hebben visionairs nodig met grote ambities. Maar we hebben net zo goed mensen nodig die met hun poten in de klei staan en het werk écht doen.

Dit zijn vier recente hoogte- en dieptepunten uit die praktijk.

1. Waar halen we de tijd vandaan?

Met stip op 1: tijd. Of eigenlijk, het gebrek eraan.

Onze Raad van Bestuur onderschrijft het belang van digitale autonomie en heeft middelen vrijgemaakt om daar werk van te maken. Toch is het in de praktijk vaak zoeken. Nieuw personeel met de juiste kennis ligt niet voor het oprapen. En wie we wél vinden, moet worden ingewerkt en ondersteund door collega’s die al druk zijn.

Business as usual zit vaak in de weg. Grote migraties vragen aandacht. Ook ik voel het.

2. Het ideaalbeeld bijstellen

Niet lang geleden riep ik nog: voor we een brede uitrol doen, moeten we collega’s in elk geval goed kunnen uitnodigen voor vergaderingen. Als ik een afspraak maak wil ik een ruimte kunnen boeken, de beschikbaarheid van collega’s zien en mijn eigen agenda delen, zonder dubbel werk. Klinkt logisch, toch?

In de praktijk bleek ik een te veeleisende gebruiker te zijn. We zijn nog niet zover. Dat komt wel, maar voorlopig moeten we ons beeld bijstellen van wat haalbaar is op korte termijn.

3. Kleine overwinningen

Gelukkig zijn er momenten waarop alles op z’n plek valt.

Niet lang geleden zei ik ook: ik heb een app nodig! Ja, Nextcloud hééft wel een app voor chat en videobellen, maar de volledige Hub werkt alleen in de browser. Tot een collega me liet zien hoe ik met één klik van die browseromgeving een ‘progressive web app’ kan maken. Precies wat ik zocht – én het werkt samen met mijn wachtwoordmanager. Een halleluja-moment.

Er kwamen meer van dat soort kleine overwinningen. Een collega ontdekte waarom de videovergaderingen traag waren. Sinds de fix loopt alles als een zonnetje. Ik nodig zelfs externen uit via onze Nextcloudomgeving. Gisteren sprak ik nog met een hogeschooldocent over een gastcollege dat ik binnenkort geef. Soms moeten genodigden even zoeken naar de juiste knoppen, maar het werkt verrassend soepel.

4. Onverminderd enthousiast

Toch zijn er ook dagen dat het voelt alsof de wereld nog niet klaar is voor alternatieven. We blijven prioriteit geven aan bestaande oplossingen en creëren ondertussen nieuwe afhankelijkheden van big tech. Digitale autonomie sneuvelt dan al snel, want er moet nu eenmaal voortgang zijn.

Maar op al die dagen is er wel een collega die bij de koffieautomaat steun uitspreekt. Een medewerker van een onderwijsinstelling die staat te popelen om mee te doen. Een enthousiast bericht in mijn inbox. En dan weet ik weer: deze beweging is niet te stoppen.