Nextcloud en Microsoft: een broodmetafoor - Deel II

In Nextcloud en Microsoft: een broodmetafoor legde ik uit waarom een vergelijking tussen de twee bedrijven verraderlijk is. Hieronder ga ik in op de vragen en reacties die ik kreeg.

SURF is niet de enige onafhankelijke bakker

Klopt, SURF is zeker niet de enige onafhankelijke bakker, maar wél een bijzondere. Je kunt SURF zien als een coöperatieve bakkerij die eigendom is van de klanten zelf. De onderwijs- en onderzoeksinstellingen bepalen samen de koers en de uitgangspunten. Tegelijkertijd heeft SURF als professionele organisatie de ruimte om binnen dat kader zelfstandig keuzes te maken over uitvoering, techniek en dagelijkse operatie. Zo ligt de regie bij de leden, maar het vakmanschap bij de bakker.

Niet alleen de ontwikkelaars van Nextcloud werken aan het recept

Klopt, niet alleen de bakkers van Nextcloud werken aan het recept. Het is juist een open keuken: ook andere bakkers, grote instellingen en gespecialiseerde ontwikkelaars voegen ingrediënten toe, verbeteren het deeg en sporen fouten op - en geven deze verbeteringen door aan de gemeenschap. Maar Nextcloud vervult wél de rol van hoofdbakker: het bedrijf bewaakt de samenhang, kwaliteit, veiligheid en richting van het recept. Zonder die regie zou het al snel een losse verzameling broodjes worden in plaats van één betrouwbaar basisrecept.

Wordt de roep om alternatieven werkelijk aangejaagd door open source?

De roep om alternatieven zoals Nextcloud komt niet doordat mensen per se een open recept willen, maar doordat bijna al ons brood bij één grote, industriële bakker vandaan komt. Die machtsconcentratie leidt tot vendor lock-in, verlies aan regie over data, juridische onzekerheid en zelfs geopolitieke afhankelijkheid. Het open recept is daarbij een strategisch middel: het zorgt ervoor dat je kunt controleren wat er in het brood zit, kunt laten auditen hoe het wordt gemaakt en desnoods van bakker kunt wisselen zonder opnieuw te hoeven beginnen.

Word je niet simpelweg afhankelijk van een andere bakker?

Je bent vooral afhankelijk als je niet kunt weglopen. Bij het open recept van Nextcloud kan dat wél: het is overdraagbaar en door meerdere bakkers te gebruiken. Je kunt dus van bakker wisselen of zelf gaan bakken zonder je brood te verliezen. Dat is geen theorie - Nextcloud is hier zelf het levende bewijs van, want het is ooit ontstaan doordat het team wegliep bij ownCloud en met exact hetzelfde open recept verderging. Nextcloud en SURF zijn daarmee gekozen bakkers, geen gedwongen bakkers: geen lock-in, maar gecontroleerde afhankelijkheid mét een nooduitgang.

Wat als bakker SURF of Nextcloud wordt overgenomen?

Bij gesloten platforms verlies je bij een overname zowel de bakker als het recept; bij open source kun je altijd met het recept door, ook als de bakker verandert. Een overname kan dus invloed hebben op wie er bakt, maar niet op of je het brood nog kunt blijven bakken. En precies dát maakt het risico beheersbaar. Bij SURF zelf ligt dat anders, want het is een coöperatie van instellingen. Een “overname” is daar geen marktactie, maar een bestuurlijke keuze van de leden zelf. De regie blijft dus bij onderwijs en onderzoek.

Hoe zit dat met aanspreekbaarheid en ketenregie?

Bij Microsoft lijkt alles overzichtelijk: één contract, één helpdesk. In de praktijk is de regie verdeeld over landen, datacenters en teams. Hierdoor kun je formeel wel klagen, maar feitelijk heb je weinig invloed op het recept of de ovens. Oftewel: je kunt de bakkerij niet écht binnenkijken of het bakproces bijsturen.

Bij Nextcloud kun je kiezen uit meerdere hostingpartijen, zoals SURF of andere betrouwbare aanbieders. Nextcloud onderhoudt het recept, terwijl de hostingpartij het brood lokaal bakt en verantwoordelijk is voor infrastructuur, beveiliging en dienstverlening. Afhankelijk van de partij kun je meebepalen hoe de hele keten wordt ingericht, welke functies prioriteit krijgen en aan welke normen het brood moet voldoen. Zo ligt de regie dichter bij de klant dan bij een grote, industriële bakker.

Morgen kun je naar een andere bakker, met de cloud gaat dat moeilijker

Industriële bakkers of supermarkten hebben er belang bij dat je afhankelijk blijft. Ze willen dat je alleen hun brood eet en gebruiken leverancierafhankelijke standaarden om je aan hun systemen te binden en overstappen extra moeilijk te maken.

Bij open-receptmodellen zoals Nextcloud is dat anders. Het recept is openbaar en kan door meerdere bakkers of door jezelf worden gebruikt. Open standaarden maken het bovendien mogelijk om producten van verschillende leveranciers te combineren, waardoor je niet volledig gebonden bent aan één bakker. Zo behoud je de vrijheid om van bakker te wisselen, zelf te bakken of andere broden te kiezen. Overstappen vergt wel tijd: SURF deed er bijvoorbeeld twee jaar over om van ownCloud naar Nextcloud te migreren.