Verruilen we met Nextcloud de ene afhankelijkheid voor de andere?

Gisteren presenteerde ik op HAVEN Connect #2 samen met Fabrice Mous van Nextcloud. Dat vond ik leuk om te doen, want we werken graag samen met Nextcloud. Aan mij werd een vraag gesteld die ik vaker krijg: maken we ons niet te afhankelijk van Nextcloud? De angst bestaat bijvoorbeeld dat het bedrijf wordt overgenomen. De vraag vind ik terecht en beantwoord ik graag. Tegelijk merk ik dat er iets wringt in de onderliggende aannames.

1. Van blind vertrouwen naar overdreven scepsis?

We lijken soms van het ene uiterste in het andere te schieten: jarenlang haast grenzeloos vertrouwen in één dominante leverancier, gevolgd door grote voorzichtigheid wanneer we naar een alternatief kijken. Natuurlijk moeten we kritisch blijven, maar de vraag is of we risico’s wel realistisch inschatten. Niet elk alternatief leidt tot dezelfde afhankelijkheid, zeker niet wanneer open-source software en open standaarden ervoor zorgen dat overstappen daadwerkelijk realistisch is.

2. Monopolies ontstaan niet vanzelf

Het is gemakkelijk om risico’s uitsluitend bij leveranciers neer te leggen, maar daarmee missen we een belangrijk punt: marktmacht wordt mede gevormd door ons eigen gedrag. Elke keer dat we voor het veilige, dominante platform kiezen, versterken we bestaande machtsconcentratie en verkleinen we de ruimte voor alternatieven. Echte keuzevrijheid ontstaat niet vanzelf; die bouwen we door bewust ruimte te geven aan meerdere spelers. De vraag is dus niet alleen welke afhankelijkheid een leverancier met zich meebrengt, maar ook welke markt we zelf helpen creëren met onze keuzes.

3. Steward-ownership is geen panacee

Steward-ownership wordt regelmatig genoemd als oplossing om bedrijven onafhankelijk te houden. Het is een interessant model: het kan helpen voorkomen dat bedrijven worden opgekocht of worden gestuurd door aandeelhouders die vooral korte-termijnwinst nastreven. Maar het beschermt ons alleen tegen bepaalde risico’s. Het garandeert bijvoorbeeld niet dat altijd de juiste strategische keuzes worden gemaakt en dat innovatie voldoende aandacht krijgt. Kortom, het eigendomsmodel alleen is geen garantie voor goede producten of een gezonde markt.

Mijn antwoord is daarom altijd: het gaat niet om Nextcloud, of om welk individueel bedrijf dan ook. Het gaat om open ecosystemen die ons niet opsluiten, maar juist vrijheid en flexibiliteit bieden om te kiezen en zo nodig over te stappen. Daarvoor moet er wel iets zijn om op over te stappen. Keuzevrijheid ontstaat alleen in een gezonde markt met werkende alternatieven.